1 maja 1945 r. w Opolu
W Archiwum Państwowym w Opolu zachowała się relacja pochodów majowych z 1945 r. – liczba mnoga nie jest tu błędem, bowiem odbyły się dwa – jeden 1 maja i drugi 3 maja. A dokładnie to ten drugi udał się tylko częściowo – dlaczego? Odpowiedź znajdziemy poniżej.
Poniżej dosłowny cytat ze sprawozdania Zarządu Miejskiego w Opolu z 4 maja 1945 r. – takie raporty składano regularnie do Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach:
„Zgodnie z zarządzeniem Urzędu Wojewódzkiego z dnia 19 kwietnia obchodzono uroczystości 1-go i 3-go Maja.
Uroczystość 1-szo majową obchodzono na otwartym placu. Uroczystość samą poprzedziło nabożeństwo, poczem uformowano pochód, który udał się na miejsce manifestacji, t.j. przed dom P.P.R. Z kolei wygłoszono szereg mów. Przemawiali: Wicestarosta, Prezydent Miasta, Wiceprezydent Miasta, Komendant Wojenny, przedstawiciele P.P.R. oraz przedstawiciel P.P.S. Następnie pochód przemaszerował przez miasto. Udział w obchodzie brało około 1.200 osób z sztandarami i transparentami. Po obchodzie odbyły się zawody piłkarskie.
Uroczystość 3-majową poprzedziło również nabożeństwo, poczem na sali ratuszowej odbyła się uroczysta akademia. Przemówienie okolicznościowe wygłosił Prezydent Miasta.
Z uwagi na ulewny deszcz zrezygnowano z pochodu. Udział w akademii wzięło około 700 osób.”
Warto odnotować, że cytowany raport sporządzono na poniemieckiej maszynie do pisania – nie ma w nim polskich znaków takich jak ą czy ę. PPR to oczywiście Polska Partia Robotnicza, a jej siedziba znajdowała się na Placu Armii Czerwonej – dziś Kopernika. To narożny budynek u wylotu ulicy Kośnego. PPS to Polska Partia Socjalistyczna. Wicestarostą opolskim był wtedy Henryk Janus, a prezydentem miasta Maksymilian Tkocz, na czele sowieckiej komendantury wojennej stał pułkownik Aleksiej Korabin (tu rodzi się pytanie czy wziął udział także w nabożeństwie?). Nie wspomniano w którym z opolskich kościołów odbyły się świąteczne nabożeństwa. Możemy jednak założyć, że była to katedra, a obie msze koncelebrował ksiądz Reinhold Braun, który znał język polski.
Z zachowanych zdjęć z przebiegu pochodu 1 maja możemy odtworzyć jego trasę – od opolskiej katedry w stronę Rynku i potem dzisiejszą ulicą Osmańczyka w stronę obecnego Placu Kopernika. Nie widać na nich tłumu 1 200 osób, lecz znacznie skromniejszą reprezentację – co akurat nie dziwi, gdy spojrzymy na inny raport Zarządu Miejskiego, z którego pochodzą poniższe dane.
2 maja 1945 r. w Opolu oficjalnie mieszkało 2549 osób – dane te dotyczą jednak tylko Śródmieścia. Nie znana była jeszcze wtedy liczba mieszkańców Grudzic, Zakrzowa czy Szczepanowic. Zachowany bardziej szczegółowy spis z 5 maja podaje, że w Opolu było 2736 Polaków, 18 Niemców i po jednym przedstawicielu takich krajów jak Rumunia, Francja i Holandia oraz jeden Żyd. Aż 1777 obywateli miasta było, jak to wtedy pisano, „stałymi mieszkańcami Śląska-Opolskiego” – dopiero znacznie później zaczną przeważać przesiedleńcy z dawnych kresów wschodnich Rzeczpospolitej.
Czyli 1200 osób to praktycznie połowa ówczesnych mieszkańców miasta. Jednak w niektórych wspomnieniach można znaleźć informacje, że na manifestację przybyły także delegacje z okolicznych miejscowości, byli podobno nawet członkowie Komunistycznej Partii Niemiec, którzy od 1933 r. musieli pilnie strzec swoich przekonań.
Opracował K. Stecki
Zobacz też…
Wojenne dzieje Śląska w nowej serii podcastów pod patronatem Instytutu Śląskiego
Wojenne dzieje Śląska w nowej serii podcastów pod patronatem Instytutu Śląskiego Materiał został przygotowany przez kanał YouTube Podcast Wojenne Historie we współpracy merytorycznej z Instytutem Śląskim Rozmowy o wojennych dziejach Śląska prowadzą znani historycy i publicyści Norbert Bączyk i Kamil Kawalec. https://www.youtube.com/watch?v=UsqxYAtzpqs https://www.youtube.com/watch?v=TSyOo6Olycg https://www.youtube.com/watch?v=DgtIWLTpFlA https://www.youtube.com/watch?v=NTmVYW88JX8 https://www.youtube.com/watch?v=GPJLls10u-k Zobacz też… <!–- /stk-start:posts/template –->!#title!#!#category!#!#excerpt!#Czytaj dalej…<!–- /stk-end:post/template –->
„Opole. Rok 1945” w opracowaniu Niny Kracherowej
„Opole. Rok 1945” w opracowaniu Niny Kracherowej „Trybuna Opolska”, marzec-kwiecień 1990 (1)OPOLEROK 1945NINA KRACHEROWAWładze polskie przybyły do Opola 27 marca 1945 roku. Była to grupa urzędników, których zadanie polegało na przejęciu miasta i powiatu od władz radzieckich, zorganizowaniu administracji i rozpoczęciu normalnego zarządzania.Kilkanaście godzin przed przybyciem ekipy polskiej front przesunął się za Odrę. Miasto było…
Karty pracy – Temat: Rok 1945 na Śląsku
Karty pracy – Temat: Rok 1945 na Śląsku Udostępniamy karty pracy przygotowane z myślą o uczniach klas VIII szkół podstawowych oraz uczniach szkół ponadpodstawowych. Materiały te mogą być wykorzystywane zarówno podczas zajęć dydaktycznych dotyczących wydarzeń roku 1945 na Śląsku, jak i w ramach samodzielnej pracy ucznia. Celem kart pracy jest rozwijanie kluczowych umiejętności historycznych, takich…